dinsdag 15 januari 2013

Pianola: Welte-Mignon 1 (Telefunken, ca.1955)


Bijna elke belangrijke pianist en componist van begin vorige eeuw heeft wel pianorollen opgenomen. Met name toen de ontwikkelingen zo ver waren dat ook dynamiek, pedaalgebruik e.d. op de rol vastgelegd konden worden, werd rollen opnemen interessanter dan 78t.platen opnemen voor een mechanische hoorn: de geluidskwaliteit van een echte piano was natuurlijk mooier dan het blikkerige geluid van de vroege grammofoon-opnamen. Er bestaat een prachtige site over de geschiedenis van de reproductiepiano. En in Amsterdam staat het prachtige Pianola Museum, wat ik iedereen van harte kan aanraden.

De 3 belangrijkste reproductiepiano-systemen waren Welte MignonDuo-Art en Ampico. Minder belangrijke waren Hupfeld DEA en Philipps Duca.
In 1904 ontwikkelde het Duitse Welte-Mignon het eerste systeem waarin behalve de noten ook pedaalgebruik, dynamiek e.d. op de rol geregistreerd konden worden: de geboorte van de z.g. reproductiepiano's. Eugene d'Albert, Wilhelm Backhaus, Ferrucio Busoni, Claude Debussy, Edwin Fischer, Walter Gieseking, Arthur de Greef, Edvard Grieg, Paul Hindemith, Wanda Landowska, Ruggiero Leoncavallo, Gustav Mahler, Arthur Nikisch, Egon Petri, Raoul Pugno, Camille Saint-Saëns, Richard Strauss, Max Reger, Artur Schnabel en Alexander Scriabin hebben o.a. rollen voor Welte-Mignon opgenomen.
In 1913 ontwikkelde de Aeolian Company het Duo-Art systeem. Zij strikten o.a. Harold Bauer, Ferrucio Busoni, Teresa Carreño, Edwin Fischer, Arthur Friedheim, Ignaz Friedman, Rudolph Ganz, George Gershwin, Leopold Godowski, Percy Grainger, Josef Hofmann, Ignace Jan Paderewski, Sergei Prokofiev, Maurice Ravel en Igor Stravinsky. Kijk hier op mijn blog voor 7 Everest LP's met Duo-Art opnamen.
Eveneens in 1913 kwam Ampico (American Piano Company) met een reproductiesysteem op de markt. Josef Lhévinne, Moriz Rosenthal en Sergei Rachmaninoff zijn de beroemdste vertolkers op Ampico.

Telefunken bracht minimaal 25 25cm LP's uit met muziek van componisten en pianisten, opgenomen met het Welte Mignon systeem.
Er verschenen 5 25cm LP's met componisten onder de titel "Musikalische Dokumente: Berühmte Komponisten spielen ihre Werke": Claude Debussy, Enrique Granados, Camille Saint-Saëns, Edvard Grieg, Gustav Mahler, Richard Strauss en Max Reger (op Telefunken WE 28000 - 28004).
Er zijn 20 25cm LP's uitgebracht in de serie "Musikalische Dokumente: Bedeutende pianisten vergangener Zeiten" met beroemde pianisten/musici: Eugen d'Albert, Ferruccio Busoni, Teresa Carreño, Ernst von Döhnanyi, Alfred Grünfeld, Frederic Lamond, Theodor Leschetizky, Arthur Nikisch, Max Pauer, Stephan Raoul Pugno, Alfred Reisenauer, Olga Samaroff, Wassely Sappelnikoff, Emil Sauer, Franz Xaver Scharwenka en Bernhard Stavenhagen (Telefunken WE 28005 - 28024).
Ik heb slechts 5 LP's van deze prachtige serie (WE 28019 - 20823) en die ga ik de komende tijd posten.

Emil Sauer (Hamburg, 08.10.1862 - Wenen, 29.04.1942): Duits pianist, componist en muziekdocent. Studeerde van 1879-1881 bij Nikolai Rubinstein (Conservatorium Moskou). Studeerde ook 2 jaar bij Franz Liszt (1884-85 in Weimar). Had van 1882-1940 uiterst succesvolle carrière als pianovirtuoos. Werd in 1917 tot de adelstand verheven en mocht zich toen Emil von Sauer noemen. Lees meer op Wikipedia.
Raoul Pugno (Parijs, 23.06.1852 - Moskou, 03.01.1914): Frans pianist, organist, componist en docent. Won op het conservatorium eerste prijzen voor piano in 1866 (Georges Mathias), harmonieleer en solfège in 1867 (Ambroise Thomas), en orgel in 1869 (François Benoist). 
1872-1892: organist Église Saint-Eugène
1892-1896: docent Harmonie aan het conservatorium te Parijs
1896-1901: docent Piano aan het conservatorium te Parijs
Had grote naam als vertolker van Mozart, Chopin en Franck. Trad o.m. op met de violisten Eugène Ysaÿe en Leopold Auer. Lees meer op Wikipedia.

Alfred Grünfeld (04.07.1852 - 04.01.1924): Oostenrijks pianist en componist, opgeleid aan de conservatorium van Praag (Josef Krejci) en bij Theodor Kullak op de Akademie der Tonkunst in Berlijn. Hij gaf les aan het conservatorium van Wenen vanaf 1897. Hij was de eerste pianist van naam die plaatopnamen heeft gemaakt. Lees meer op Wikipedia

Franz Xaver Scharwenka (Samter [Pruisen, nu in Polen] 06.01.1850 - Berlijn, 08.12.1924): Duitse pianist, componist en docent. Hij was de broer van Philipp Scharwenka (1847-1917), die ook componist en docent was. Volgde pianolessen bij Theodor Kullak op de Akademie der Tonkunst in Berlijn. Debuut in 1869. Stichtte in 1881 zijn eigen conservatorium in Berlijn. Er kwam in New York ook een dependance van het Scharwenka conservatorium. In Berlijn fuseerde het Scharwenka conservatorium met het Klindworth conservatorium in 1893 en vanaf 1898 was hij directeur van deze school. In 1907 werd zijn boek Methodik des Klavierspiels uitgebracht. Luister een opname op mijn blog 78 toeren klassiek hier
Voor Columbia maakte hij 7 opnamen. Verder heeft hij veel pianorollen opgenomen voor de merken Duca (22), Duo-Art (6), Pleyela (9), Triphonola (40), Virtuola (18), en Welte-Mignon (14). 

Frédéric Chopin:
01  Bolero in a op.19    6:42
02  Etude in Ges op.25 no.9    0:58
      Emil Sauer, Welte Mignon pianorol (ingespeeld in 1905)

03  Nocturne in Fis op.15 no.2    3:25
      Stephan Raoul Pugno, Welte Mignon pianorol (ingespeeld in 1905)

04  Polonaise in cis op.26 no.1    5:50
      Alfred Grünfeld, Welte Mignon pianorol (ingespeeld in 1905)

05  Wals in As op.42    4:53
      Franz Xaver Scharwenka, Welte Mignon pianorol (ingespeeld in 1905)

LP 25cm: Telefunken WE 28019
Totale tijd:   21:48

Download flac
Download mp3

1 opmerking:

  1. Satyr - I loved the Duo-Art series, I am looking forward to the 5 LPs you have. I think there are various CD transfers available of the composers series, but I hadn't realised there was a pianist series too. ( Artur Nikisch? I didn't know anything of his piano playing existed! )

    Great - thank you!!!!

    BeantwoordenVerwijderen