zondag 28 augustus 2011

Duo-Art 1: Arthur Friedheim plays Liszt (Everest, X-925)


Bijna elke belangrijke pianist en componist van begin vorige eeuw heeft wel pianorollen opgenomen. Met name toen de ontwikkelingen zo ver waren dat ook dynamiek, pedaalgebruik e.d. op de rol vastgelegd konden worden, werd rollen opnemen interessanter dan 78t.platen opnemen voor een mechanische hoorn: de geluidskwaliteit van een echte piano was natuurlijk mooier dan het blikkerige geluid van de vroege piano-opnamen. Er bestaat een prachtige site over de geschiedenis van de reproductiepiano. En in Amsterdam is het enige Nederlandse Pianola Museum, wat ik iedereen van harte kan aanraden.
De 3 belangrijkste reproductiepiano-systemen waren Welte Mignon, Duo-Art en Ampico. Minder belangrijke waren Hupfeld DEA en Philipps Duca.
In 1904 ontwikkelde het Duitse Welte-Mignon het eerste systeem waarin behalve de noten ook pedaalgebruik, dynamiek e.d. op de rol geregistreerd konden worden: de geboorte van de z.g. reproductiepiano's. Eugene d'Albert, Wilhelm Backhaus, Ferrucio Busoni, Claude Debussy, Edwin Fischer, Walter Gieseking, Arthur de Greef, Edvard Grieg, Paul Hindemith, Wanda Landowska, Ruggiero Leoncavallo, Gustav Mahler, Arthur Nikisch, Egon Petri, Raoul Pugno, Camille Saint-Saëns, Richard Strauss, Max Reger, Artur Schnabel en Alexander Scriabin hebben rollen voor Welte-Mignon opgenomen.
In 1913 ontwikkelde de Aeolian Company het Duo-Art systeem. Zij strikten o.a. Harold Bauer, Ferrucio Busoni, Teresa Carreño, Edwin Fischer, Arthur Friedheim, Ignaz Friedman, Rudolph Ganz, George Gershwin, Leopold Godowski, Percy Grainger, Josef Hofmann, Ignace Jan Paderewski, Sergei Prokofiev, Maurice Ravel en Igor Stravinsky.
Eveneens in 1913 kwam Ampico (American Piano Company) met een reproductiesysteem op de markt. Josef Lhévinne, Moriz Rosenthal en Sergei Rachmaninoff zijn de beroemdste vertolkers op Ampico.
In de komende uploads aandacht voor een serie LP's die uitkwam op Everest, n.l. Everest Archive of Piano Music met daarop Duo-Art rollen. De piano die gebruikt is voor deze Duo-Art serie van Everest is een Steinway, gebouwd in 1929 uit de verzameling van Harold L. Powell, North Hollywood, California. Alle rollen, gebruikt in deze Everest Duo-Art serie, zijn ingespeeld tussen 1916 en 1925.
De eerste LP is van Arthur Friedheim (1859-1932): Russisch pianist, dirigent en componist. Studeerde één jaar bij Anton Rubinstein, was daar ontevreden over en ging naar Franz Liszt. Die accepteerde hem na enige aarzeling in 1880: de laatste 8 jaar van Liszts leven bleef Friedheim diens leerling, fungeerde bovendien als secretaris en leefde met Liszt in Rome en Weimar. Daarna van 1891-1895: Verenigde Staten; vervolgens Engeland (o.a. lesgeven tot 1904 in Royal Manchester College of Music). van 1908-1911: dirigent in München; 1915 Verenigde Staten; 1921 Canada (professor bij Canadian Academy of Music). Hij stierf in New York in 1932. Hij heeft slechts 3 78t.platen gemaakt rond 1912 voor Columbia. Eén ervan is een rariteit: bij Chopin's begrafenismars stopt hij gewoon op 2/3, wegens gebrek aan ruimte op de plaatkant. 
Arthur Friedheim heeft behalve voor Duo-Art ook rollen opgenomen voor Welte-MignonPhilipps Duca en Triphonola.
Mooi toepasselijk in dit Franz Liszt-jaar: op deze LP een compleet Liszt programma.

Franz Liszt:
1  On Lake Wallenstadt no.2    1:50
2  Les jeux d'eau à la Villa d'Este    5:47
3  Hongaarse rhapsodie no.2    8:07
4  Hongaarse rhapsodie no.10    6:20
5  La campanella    4:13
6  Harmonies du soir    7:34
7  Légende no.1: St. François d'Assise: la prédication aux oiseaux    8:52
8  Légende no.2: St. François de Paule marchant sur les flots    7:12
Arthur Friedheim, piano (Duo-Art)
Everest Archive of Piano Music X-925

Download mp3

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen